Opstellingen voor werk, relatie en familie: verhelderend inzicht.

 

Met welke vragen kan ik terecht?

 

Veel gestelde vragen zijn: "hoe kan het dat ik op mijn werk steeds tegen dezelfde problemen  aanloop”, “ik voel een verdriet waar ik niet bij kan’’, of “ik heb een moeizame relatie met een familielid”. Vragen dus over gezin, familie, relatie en/of werk! Met dergelijke vragen gaan we aan de slag in een opstelling. Vanuit de opstelling werken we naar herstel en balans.

 

Wat is een opstelling?

 

Een opstelling is een werkwijze waarbij patronen in families en bedrijven zichtbaar worden. Een familie of een bedrijf heet een systeem. In dat systeem heeft iedereen zijn plek: in een gezin ben je ouder of kind, in een bedrijf is iemand de directeur en zijn er werknemers. Gebeurtenissen in zo'n systeem kunnen hun sporen achterlaten op de mensen binnen dat systeem, zonder dat men zich ervan bewust is. Een kind dat door het vroegtijdig overlijden van de moeder de rol van de overleden moeder overneemt in het gezin zal ook later als volwassene dit met zich meedragen. Er ontstaan binnen gezinnen en bedrijven patronen die een eigen leven gaan lijden en in sommige gevallen contraproductief werken. Een opstelling is een oplossingsgerichte methode voor persoonlijke en organisatie vraagstukken. De bedenker van dit alles is Bert Hellinger..

 

Wat zijn de basisprincipes bij een opstelling?

 

In ieder systeem – of het nu een organisatie, relatie of een familie is- gelden drie belangrijke uitgangspunten - basisprincipes- die maken dan systemen goed kunnen functioneren. Is er een probleem met één of enkele van die basisprincipes dan functioneert het systeem minder goed. In een opstelling komen we er vaak achter waar het niet goed functioneren van een systeem aan ligt.

 

De basisprincipes van het systemisch werken in een opstelling zijn:

 

Binding: ieder mens heeft even veel recht op een plek,

 

Ordening: er is een hiërarchische volgorde naar leeftijd, competentie of hierarchie

 

Balans: er is een balans in geven en nemen.

 

In families ligt je plek vast. Je bent het oudste, jongste of middelste kind of enig kind of één van de vele broers en zussen. In een organisatie ligt die plek ook vast, maar heb je altijd de keuze om een andere baan te kiezen. Als de 3 elementen met elkaar in balans zijn, er dus voor alle 3 de elementen ruimte is functioneert een systeem of familie prima.

 

 

Wat als er in het systeem iets "fout" gaat?

 

Als er met één van de bovengenoemde basisprincipes iets niet goed gaat, ontstaan er storingen in het systeem. De organisatie loopt niet lekker, of er  “is iets" binnen je familie, mensen worden gepest of buiten gesloten, noem maar op. De uiting van deze dynamieken (het niet goed functioneren van het systeem) noemen we een  symptoom. Een symptoom in organisaties is bijvoorbeeld dat op één bepaalde afdeling onverklaarbaar hoog ziekteverzuim is. In families kan een symptoom zijn dat een bepaalde broer of zus nooit op verjaardagen komt. Binnen relaties dat je partner nooit mee wil naar jouw familie. In een vereniging dat aan het einde van een activiteit een lid direct na afloop naar huis gaat en niet nog even napraat en zich blijkbaar niet op zijn gemak voelt. Kortom alledaagse en daarbij vaak lastige zaken waarbij je vaak niet bij de oorzaak, de kern komt.

 

Hoe is een opstelling opgebouwd?

Een opstelling werkt in het kort als volgt. In een groep mensen vertelt een deelnemer aan de begeleider wat er in zijn/haar situatie aan de hand is. Samen met de begeleider komt de deelnemer in  korte tijd tot de kernvraag. De begeleider laat de deelnemer vervolgens uit de aanwezigen representanten zoeken. Een representant kan zijn: een leidinggevende, een familielid enzovoorts. Door deze representanten die we ook wel elementen noemen letterlijk neer te zetten in de ruimte is direct zichtbaar hoe het systeem in elkaar zit. De representanten voelen haarfijn aan hoe het innerlijk beeld van de deelnemer is en voelen zich op dat moment dan ook “de leidinggevende” en “het familielid”. De rol van begeleider in dit proces is dat hij de representanten vraagt naar hun waarnemingen en of ze het idee hebben op de goede plek te staan. We zijn dus actief bezig -met inachtneming van voldoende tijd en rust- om helderheid te krijgen op de kernvraag. In de opstelling wordt het familie- of werksysteem helder. De deelnemer heeft meestal na afloop inzicht, helderheid en daardoor rust. De deelnemer kan na afloop van een opstelling doelgericht aan de slag. En soms is het resultaat van een opstelling ook erkenning: de situatie is niet te veranderen en de deelnemer accepteert dit.

 

 

Klinkt goed maar ook wel wat spannend..hoe werkt het in de praktijk?

 

Als u de eerste keer in één van de bijeenkomsten een opstelling doet is het in eerste instantie en stap in het onbekende, maar dit verdwijnt gelukkig binnen enkele minuten. Door de veilige setting: kleine groep in een aangename ruimte is er al snel een sfeer van respect en vertrouwdheid. Een opstelling zoals we die in de open workshops geven kent het volgende verloop.

 

-       Welkom/energizer: een korte oefening van 10 minuten die alle deelnemers hun hoofd leeg laat maken zodat er aandacht, rust en focus is voor het hier en nu.

 

-      Korte opstellingen om kennis te maken met het fenomeen: 15 minuten. We laten de mensen in deze luchtige oefening zichzelf opstellen op basis van bijvoorbeeld leeftijd, gezinsgrootte enzovoorts. Laat je verrassen door de inzichten die ontstaan.

 

-      Opstelling. Nu gaan we een “serieuze” opstelling doen. Meestal hebben mensen vooraf gemeld dat ze een dynamiek willen inbrengen. De rest is dan representant en deze actieve rol is ook een goede eerste kennismaking: zo kan je verkennen of een opstelling wat voor je is zonde direct een probleem te hoeven inbrengen. In maximaal 10 minuten hebben deelnemer en opsteller de wezenlijke vraag helder en kan de opstelling beginne. De opstelling zelf duurt 15 tot 60 minuten. Het kan dus een kort verhaal zijn die snel leidt tot inzicht en soms duurt het langer. Op een bijeenkomst van één dagdeel is er ruimte voor 2-3 opstellingen.

 

Aanvullende informatie over organisatie-opstellingen.

 

Bij een organisatieopstelling kijken we naar de organisatie als geheel en stellen we een organisatiesysteem op. We kijken naar het grotere geheel: op deze manier maken we zichtbaar waar de energie in de organisatie onvoldoende stroomt en waar de problemen hun oorsprong vinden. Organisatieopstellingen dragen bij naar beter functionerende afdelingen en medewerkers en meer arbeidstevredenheid!

 

Een organisatieopstelling is zinvol voor iedereen: grote en kleine organisaties, familiebedrijven, ZZP-ers en teams. Het is een zeer geschikt middel om jezelf en een team beter te laten functioneren en een organisatie te laten slagen.

De methode van organisatieopstellingen is vrij jong, vanaf ca. 2000. Vanaf dat jaar hebben vele organisaties al baat gehad bij een organisatieopstelling. In één oogopslag wordt zichtbaar waar de spanningen en verstoorde verhoudingen binnen een organisatie vandaan komen. De oorspronkelijk sceptische houding tegenover de methode heeft dankzij de vele goede ervaringen plaatsgemaakt voor een groeiende interesse naar een volwassen vakgebied.

 

 

In-company opstellingendag.

 

Wilt u met uw team een aantal thema’s binnen uw organisatie onderzoeken? Wij organiseren  een bijeenkomst waarbij we opstellingen verzorgen. Voordat we dat doen willen we graagj met u in een persoonlijk gesprek ingaan op uw vragen en kunnen wij onze werkwijze met opstellingen toelichten. In overleg met u stellen we de opzet van een dergelijke “maatwerkdag” samen. Wij zijn u graag van dienst!